وبلاگ مهرازی

شهر تیمگاد مانند بسیاری از دیگر سکونتگاههای مستعمراتی، کلید سیاست رومی‌سازی بود. نقشه این شهر با دقتی بی‌مانند تهیه شده بود و طرحش بر نقشه اردوگاههای نظامی رومیان(دژ مستحکم یا کاستروم) استوار بود. شهر نمونه رومی در ایالاات به شکل یک مربع تقسیم شده به خانه های مساوی از طریق دو شاهراه یا شریان ارتباطی اصلی عمود بر هم ساخته می‌شد، که محور شمالی، جنوبی آن را کاردو و محور شرقی، غربی‌اش را دکومانوس می‌نامیدند، فوروم شهر نزدیک محل تقاطع این دو جاده قرار می‌‌گرفت.

محلات شهر به بلوکهای چهارگوش تقسیم می‌شدند و فوروم و ساختمانهای همگانی مانند تئاتر، حمامها و کتابخانه در زمینهایی به مساحت چندین دروازه عظیم به درون شهر گشوده می‌شدند و دور تا دور خیابانهای شهر نیز ستون‌بندی شده بودند. این شهر در حدود یکصد و بیست هزار متر مربع مساحت داشت و جمعیت دو هزار نفریش در آغاز ساختمان، سریعاً پس از تکمیل آن به پانزده هزار نفر رسید. نقشه کلی شهر، دگرواره‌ای از نقشه هیپوداموس بود ولی نظم و طبقه‌بندی دقیقتری داشت و بین فوروم آن با مرکز اصلی ترافیک نیز فاصله انداخته شده بود. اینکه دیده می‌شود بیشتر این سکونتگاههای استعماری مطابق نقشه مشابهی طراحی می‌شدند، چه در شمال آفریقا چه در خاور نزدیک و چه در انگلستان، به گونه‌ای مشخص‌تر از هر ساختمان یا پروژه ساختمانی، یکپارچگی و نیروی متمرکز امپراتوری روم را در اوج اقتداش بیان می‌کند.

وقتی اوکتاویانوس سزار پسر خواهرزاده و وارث یولیوس سزار نیروهای آنتونیوس و کلئوپاترا را به سال ۳۱ پیش از میلاد در آکتیوم قلع و قمع کرد به جنگ داخلی طولانی و نود ساله ای که جمهوری روم را به لرزه درآورده بود پایان داد.

● امپراتوری پیشین

وقتی اوکتاویانوس سزار پسر خواهرزاده و وارث یولیوس سزار نیروهای آنتونیوس و کلئوپاترا را به سال ۳۱ پیش از میلاد در آکتیوم قلع و قمع کرد به جنگ داخلی طولانی و نود ساله‌ای که جمهوری روم را به لرزه درآورده بود پایان داد. اوکتاویانوس با آنکه خود را احیا کننده و حامی قانون اساسی و سنتهای جمهوری روم می‌دانست و چنین اعلام کرده بود، عملاً نخستین امپراتور روم شد و با قدرت تمام بر سراسر امپراتوری روم فرمانروایی کرد و لق افتخار آمیز اوگستوس [=محترم] را از سنای خرسند دریافت کرد. صلحی که با آغاز امپراتوری اوگوستوس بر روم سایه افکند، پاکس رومانا[دوره صلح و آرامش روم] نامیده می‌شود، زیرا تا مدتی طولانی در اثر توجهات امپراتوران رومی، تا ۱۵۰ سال بعد صلح و آرامش در دنیای رومی برقرار شد، که در تاریخ جهان بی‌سابقه است. اوگوستوس که تصمیم گرفته بود حکومتی تزلزل‌ناپذیر برپا دارد، فرماندهی ارتش و اداره امور مالی امپراتوری را شخصاً عهده دار شد و عمداً ساختمان جدید و باشکوه شهر رم را آغاز کرد تا چهره‌ای پرشکوه به واقعیت امپراتوری ببخشد.

هنر نقاشی در دوره سلوكیان استمرار هنر سنتی یونانیان باستان است. هنر نقاشی را جز با مطالعه ظروف آن دوره نمی توان شناخت. درباره نقاشی های دیواری كه بدون شك وجود داشتند، در دوره سلوكی چیزی نمی توانیم بگوییم، زیرا از آنها چیزی به دست ما نرسیده است.

10- هندسه :

معماري از دو وجه كالبد + فضا تشكيل شده و اين دو مؤلفه داراي دو ويژگي كمي و كيفي هستند:

1-      ويژگيهاي كمي : شامل هندسه و تناسبات ، اصل بكار گيري هندسه علمي

2-      ويژگيهاي كيفي : شامل اصول و قوائد

هندسه اشاره به اشكال دارد ، نه اعداد ، اشكالي مانند مربع ، مستطيل ، هشت ضلعي و ... در اين قسمت نيز ما با همين اشكال سر و كار داريم ، نه اعداد. هندسه را مي توان به دو صورت بررسي كرد :

1-     هندسه علمي : ريشة هندسه ، علمي و تجربي مي باشد ، مانند تمام دروس علمي و تجربي كه با آنها سر و كار داريم و نيز به علم و روش بدست آوردن آن اشاره دارد ، مانند رياضيات ، هندسه ، فيزيك و ... .

2-         هندسه شهودي : هندسه اي كه تجربي نيست و مبناي آن شهود است .

پس از شناخت دو نوع هندسه حال به بررسي ابزارهاي درك انسان از محيط مي پردازيم و پس از ارائه تعاريف اين بخش به مفهوم هندسه در معماري خواهيم رسيد :

به گفته رييس اداره زيباسازي منطقه 11 تعدادي از ميدان‌هاي قديمي تهران كه در اين منطقه قرار دارد، طبق بافت قديمي بهسازي و بازسازي مي‌شود.

خبرگزاري ميراث فرهنگي ـ سياست و فرهنگ ـ پروژه بازسازي ميدان‌هاي قديمي شهر تهران در منطقه 11 آغاز شد.

علي مباركي، رييس اداره زيبا سازي شهرداري تهران با اعلام اين خبر گفت:« با توجه به قرار گرفتن تعدادي ميدان در اين منطقه كه داراي قدمت تاريخي هستند، طرح بازسازي و نماسازي اين ميدان‌ها در منطقه آغاز شده كه از اين ميان پروژه ميدان قزوين به مراحل نهايي نزديك مي‌شود.»

وي هم‌چنين با بيان اينكه طراحي مجدد اين ميدان‌ها و بازگرداندن چهره قديمي يكي از طرح‌هاي جديد در اين منطقه است، گفت:« در ميدان قزوين به عنوان نمادي از دروازه قزوين، ماكت اين دروازه نصب شده و در بخش‌هاي حاشيه‌اي آن نيز آب‌راه‌ها و فضاهاي سبز تعبيه شده است.»

سد كارون دو، دشت باستاني ايذه كه خاستگاه تمدن ايلامي و هخامنشي بوده است را زير آب مي‌برد. قرار است اين سد در 45كيلومتري شمال غربي شهر ايذه در دشت سوسن ايذه و سوسن سرخاب مسجد سليمان ساخته شود. مسئولان ميراث فرهنگي فرصت دارند تا پيش از آبگيري، كاوشهاي اين منطقه را به پايان برسانند.

دریافت متن کامل این نوشته

9-     انعكاس :

" در اغلب فضاهاي معماري ايران منظرة كلي حاصل از شكل گيري عناصر كالبدي ، به وجود آورندة كليتي بصري است كه اجزاي آن در قالب محور بندي هاي حساب شده و منظم ، چارچوبي را تشكيل مي دهند كه در آن موضوع شكل و تصوير به كمال مي‌رسد. اجزاء تركيبي در محورهاي افقي و عمودي همواره رشد صعودي داشته و به منظور دستيابي به مركزيت ديد ( تصوير) خط حركت عمودي در فضاهاي باز به طرف آسمان و نور تنظيم مي شود كه پيوند معماري ، نور ، آسمان و انعكاس را به عنوان نتيجة بصري به دست مي دهد. بهترين نمونه هاي اين شكل گيري منظم از طريق انعكاس را مي توان در آينه هاي مابعدالطبيعي مساجد چهار ايواني دانست.

در مركز مساجد چهار ايواني ، سطح آب از لحاظ بصري به عنوان آينه انعكاس دهندة ، نه فقط بدنه هاي اطراف را معرفي مي‌كند ، بلكه به علت موقعيت استثنايي خود ( مركز ) تمثيل داستان آسماني منعكس در تلألؤهاي آب به عنوان تصاوير برگردان حاضر ولي غير مادي از زندگي انسان ها در ميل به حقيقتي بالاتر و جاويدان است.[1] "

ساختار شهري 

همانطور كه در بخش نخست ذكر گرديد قبل از اسلام تقريباً تمامي شهرها را به شكل كلات (قلعه و برج و بارو) مي‌ساختند. شهرها بر پايه نظام طبقاتي تقسيم‌بندي مي‌شدند. بعد از اسلام اين مسئله منتفي شد و شهرها بر اساس محله و كوي شكل گرفتند.

مهمترين بناهاي شهري در اين دوره كه جزء اركان اصلي معماري و شهرسازي شهر محسوب مي‌شدند عبارت بودند از: مسجد و بازار و حمام و آب‌انبار و مدرسه و كاروانسرا و بناهاي مرتبط با آنها.

روستاها نيز همانند شهرها اما در مقياسي كوچكتر از اين امكانات بهره مي‌برده‌اند كه در مورد آنها نيز مطالبي ذكر خواهد شد.

اميد به بازگشت كسبه‌اي كه طي چند سال گذشته از بازار نايين رفته‌اند باعث شده مرمت اين بازار تاريخي و بزرگ از دو سال پيش آغاز شود. 

دریافت متن کامل این نوشته

دریافت متن کامل این نوشته

گونه‌اي تاغچه‌بندي آذيني در زير گنبدها يا نيم‌گنبدهاي روي ايوان‌ها و درگاه‌ها، با آجر يا گچ و كاشي، كه در آن هر رده از تاغچه‌ها از ردة زيرين خود پيش مي‌نشيند تا درگاه به هم آيد. در تاغچه‌ها برجستگي‌ها و تورفتگي‌هايي همراه با نگاره‌هاي گوناگون درآورده مي‌شود.

تاغچه‌ها را از آسمانه بنيادي (گنبد يا نيم‌گنبد) به گونه‌اي (گاه با چوب) آويزان كرده‌اند، چون چفدآويز مانند پتكانه باربر نيست. كهنترين نمونة آن را شايد بتوان در كاخ نوشي‌جان كه از روزگار مادها برجاي مانده دانست.

در ساخت چفدآويز از ابزارهاي زير بهره‌گيري مي‌شود:

1-      تخت (رويه ترازي) گونه‌هاي سه لنگه، چهار لنگه و پنج لنگه

2-      پا باريك

3-      شاپرك

4-      تاس و نيم تاس

5-      سرسفت. گونه‌اي تويزه كه شاغولي كار نشده و به پيش خم شده باشد

شايد الگوي بنيادي چفدآويز از آويزه‌هاي درون غارها (استالاكتيت) برگرفته شده يا شايد لانة زنبور سرچشمة كار آن باشد.

چفدآويزها به چند گونه بخش مي‌شوند:

1-      چفدآويز پيش آمده: با تاغچه‌بندي ساده و با پايداري خوب و بيشتر براي سطح‌هاي بيرون ساختمان

2-     چفدآويز رويهم: با تاغچه‌هاي رويهم سوار شده براي رويه‌هاي بيرون و درون ساختمان

3-     چفدآويز واژگون: حجم‌هاي هندسي در هم بافته كه با چسباندن گچ يا سفال و كاشي به زير خميدگي آسمانه پديد مي‌آيد.

4-   چفدآويز النه زنبوري: همچون لانة زنبور از گرد آمدن شش پهلوها در كنار هم پديد مي‌آيد. (فرانسوي Aveole). اين گونه كمتر در ايران كار شده است.

غياث‌الدين كاشاني در نوشتة خود چفدآويزها را به چهار دسته بخش كرده است:

1-      چفدآويز ساده

2-      چفدآويز كشيده (مطين)

3-      چفدآويز شيرازي

4-      چفدآويز قوس

دریافت متن کامل این نوشته

دریافت متن کامل این نوشته

منبع

مساجدي كه در سراسر كشور ساخته مي‌شود (جز تعدادي محدود)، حتي قابل مقايسه با بناهاي درجه دوم دوران گذشته نيست. تعداد زيادي از اين مساجد حتي از تفكيك، مصالح جديد و هنرهاي معاصر نيز بي‌بهره‌اند.

درآمد

با توجه به اينكه مطلب مورد بحث بناها و اركان اصلي شهرهاي ايران در پيش و پس از اسلام مي‌باشد جاي دارد تا هر چند بصورت مختصر و كلي در خصوص طرز نگرش ايرانيان در طول تاريخ كهن به معماري شهرهاي قديمي مطالبي آورده شود.

اولين مكان و بناهائي كه انسان هنگام ورود به شهرهاي قديمي[1] با آنها مواجه مي‌شود خندق و دروازه و برج و بارو است[2]. كه همگي عناصر متشكله كهندژ و يا دژ و قلعه قديمي شهر مي‌باشند.

كهندژ يا قهندژ به معني دژ قديمي قلعه مهم شهر بوده است.

خندق خارج و دورتادور دژ را براي جلوگيري از تهاجم دشمنان در بر مي‌گرفته است. بارو، حصار و ديوار و يا به قولي بدنه اصلي شهر را تشكيل مي‌داده است كه اين بارو يك دروازه و در برخي شهرهاي بزرگ مانند تهران بيش از يك دروازه داشته است. آثاري كه از نقوش بابليها و آشوريها در تعدادي از شهرهاي ايران بدست آمده اين مطالب را به خوبي ثابت كرده و نشان از قدمت خيلي قديمي اين عناصر شهري دارد.

دریافت متن کامل این نوشته

همزمان با دعوت کشور افغانستان از باستان‌شناسان خارجی برای مرمت مجسمه بودا ، ایران نیز آمادگی خود را برای مرمت آثار این کشور اعلام کرد .

معاون رئیس و رئیس پژوهشگاه میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری ، با اشاره به اینکه مرمت‌گران ایرانی از نظر علمی توانایی مرمت مجسمه بودا را دارند ، از مقامات افغانستان خواست که پیشنهاد ایران برای مرمت این آثار را بررسی کنند .

متخصصان و محققان ژاپنی اعلام کردند، نقاشی اساطیری پرنده‌ای متعلق به قرن هفتم را در خرابه‌های بامیان یافته‌اند که نشان می‌دهد این منطقه تحت تأثیر ایران قبل از اسلام بوده است.

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری(CHTN)، تیم ژاپنی موفق به کشف یک نقاشی شده‌اند که به‌نظر می‌رسد تصویر یک سیمرغ، پرنده غول‌پیکری که جزء افسانه‌های ایرانیان زمان هخامنشی است، باشد.

این تصویر رنگ باخته بعداز اینکه تیم تحقیقاتی ژاپنی از غار بودا در بامیان دوده زدایی می‌کردند، پدیدار شد.

بامیان منطقه‌ای است که در آن بلندترین مجسمه بودا ازسوی افراطی‌های طالبان در سال 2001 منفجر شد.

یکی از محققان ژاپنی این تیم در بامیان اظهارداشت: این نخستین باری است که وجود تصویر زنده‌ای از این موجود در محلی تصدیق می‌شود.

وی تصریح کرد: تصویر سیمرغ نشانگر تأثیر و بازتاب دیدگاه پارسی و افسانه‌های ایرانی در منطقه بودایی بامیان است و به این ترتیب می‌توان دریافت که مناطق شمال افغانستان که ازبکستان و تاجیکستان کنونی هستند، متأثر از فرهنگ پارسیان بوده‌اند.

البته تعدادی از دانشمندن مستقر در منطقه عقیده دارند که این طرح برگرفته از افسانه شیردال (griffin) متعلق به یونانیان زمان اسکندر مقدونی است.

این نقاشی تصویر موجودی با سر و بال عقاب و نیم تنه شیر را نشان می‌دهد.

درون غار مشابهی نیز، محققان نایل به کشف طرحی از یک شیر و گراز شده‌اند که درحال جنگیدن با یکدیگر هستند.

منبع

دریافت متن کامل این نوشته

منبع

8-     مركزيت :

" ويژگي موازي با مسأله درون گرايي ، مركزيت در فضاي معماري است. سيرتحول عناصر پراكنده ( كثرت ها ) به وحدت مركزي در اغلب فضاهاي معماري دنياي اسلام به چشم مي خورد. ميانسراي خانه ها ، مساجد ، مدرسه ها و كاروانسراها هسته هاي تشكيل دهندة اين تفكر و رساندن عناصر عملكردي يا جزئيات ميانه و دور به مركز جمع كننده تنوع ها و گونه گوني ها مي باشد. اين فضاي دروني مركزي كه گاه مي تواند چيزي غير از ميانسراي مركزي باشد تنظيم كننده تمام فعاليت ها بوده و اصل و مركز فضا را در قسمتي قائل است كه نقطة عطف و عروجي استثنايي در آن رخ مي دهد."

به زبان ساده مي توان چنين تعبيري از واژة مركزيت داشت : عنصري واحد ، كه در عين وحدتِ خود ، ارتباط دهنده و عامل دسترسي فضاهاي گوناگون به يكديگر مي باشد. مركزيت را مي توان به نوعي در اكثر بناهاي تاريخي مشاهده كرد. يكي از عوامل ايجاد مركزيت ميانسرا مي باشد ، با در نظر گرفتن نقش ميانسرا در مجموعه هايي مانند مدرسه ها ، كاروانسراها ، مساجد و بويژه در خانه ها مي توان چنين اظهار داشت كه ميانسرا عنصري در معماري است كه داراي نقشهايي زياد در بناها مي باشد ، عامل ارتباطي ، حفظ درونگرايي ، عامل شكل گيري هندسه هاي درونگرا ( سه دري ، پنج دري و ... ) ، عامل ايجاد تعادل ، توازن و تقارن در فضا ، تسهيل در ايجاد محور گرايي و ... .

دریافت متن کامل این نوشته

چوب بعنوان عنصري كمكي در سازه‌هاي طاقي براي بالا بردن ايستايي آنها مورد استفاده قرار مي‌گرفت. همچنين چوب بعنوان مصالح اصلي در مناطق شمالي ايران در ساخت بناها و همچنين سازه‌هاي تيرپوش و خرپايي مورد استفاده قرار مي‌گرفت. استفاده از چوب بعنوان وسيله‌اي براي مهار نيروي رانش در تاغها و قوسها از زمان ساسانيان معمول بوده و در كاخ تيسفون از اين امكان بهره‌گيري كرده‌اند.

همچنين از چوب براي كلاف‌كشي در داخل ديوارها و جرزها استفادة فراواني برده شده است. همچنين از تكه‌هاي چوب در فواصل مختلف در لاي جرزها براي جلوگيري از خُرد شدن آجرها بر اثر فشار زياد مصالح روي آن بكار گرفته شده است، نمونة آن را مي‌توان در مسجد نصيرالملك مشاهده كرد.[1]

از چوب در استخوانبندي داخل گنبد نيز در بسياري از بناها استفاده شده است. چوبها در داخل ضخامت ديواره گنبد خارجي به وسيلة ميخهايي به نام اسكپ متصل مي‌شوند و گاهي اين اتصال خيلي پيچيده و عجيب مي‌باشد. (گنبد قديمي شاه چراغ). همچنين استفاده از چوب در در داخل گنبد وسيله‌اي براي جلوگيري احتمالي از برخي مسائل ايستايي مثل فشارهاي افقي (باد، حركت) و احتمالاً در بعضي مواقع كاهش‌دهنده نيروي رانش در گنبد خارجي مي‌باشد.

مساله ديگر در استفاده از چوب در گنبد، در مورد فشارهاي وارده از طرف آجرهاي قسمت بالاي گنبد در قسمت پائين‌تر گنبد خارجي است، اين فشار در بعضي مواقع باعث خرد شدن آجرهاي زيرين شده و يا حداقل ايجاد تركهايي مي‌كند. اين چوبها به نوعي اين فشار را تحمل مي‌كنند (مسجد نصيرالملك).[2]

پشنهاد ساخت پل روگذر صياد شيرازي در حريم درجه يك و عرصه تاريخي ديوار ساساني شكارگاه خسرو از سوي استانداري كرمانشاه با مخالفت‌هاي بسيار كارشناسان روبرو شد. معاونت حفظ و احيا سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري به شرط تغيير مسير راستگرد پل، راي به ساخت آن داد. استانداري كرمانشاه اين تعهد را پذيرفت اما هرگز به آن عمل نكرد.

پاشير اتاقكي است كه درست در منتهي‌اليه پلكان در زيرزمين قرار دارد و يك چاه ارز آب زير آن است شير آب‌انبار در كنار آن گذاشته است كه تعداد اين‌شيرها از 1تا 3 شير متفاوت است، شيرهايي بسيار بزرگ كه از آنجا آب را برمي‌داشته‌اند. چون آب در جريان بوده و فردي كه كوزه‌اش را پر مي‌كرده، نمي‌توانستند فوراً آب را ببندد يك چاه ارز آب زير پاشير وجود داشته. هر سال براي خالي كردن لجن ته آب انبار، آب مخزن و تنوره را داخل اين چاه، كه روي آن گنبدي ساخته مي‌شده مي‌ريختند.

گنبد براي اين زده مي‌شد كه سايه ايجاد كند و چاه را خنك نگه دارد و روي آن را بپوشاند كه آلودگي وارد آن نشود. در بعضي آب‌انبارها آسمانه مسطح هم ديده مي‌شود مثل آب انبار سيداسماعيل در تهران و آب انبار حاجي علي‌آقا در كرمان كه زير تمام كاروانسراهاي آن مخزن آب انبار است. همچنين آب انبار وزير ميرزا مقيم در دروازه اصفهان ـ كاشان كه تماماً زير سطح مسجد مخزن آب انبار است كه روي آن مسطح است ولي بهتر است كه سقف تنوره‌ها گنبدي باشد. حرارت از سقف گنبدي شكل خيلي كمتر از سقف مسطح به داخل منتقل مي‌شود.

دریافت متن کامل این نوشته

7-     اصل درون گرايي در عين برونگرايي :

" ... اين معماري داراي ويژگي خاصي است كه بناچار بايد از آن با دو صفت متضاد ياد مي شود : ساختمان در عين داشتن يك هستة كانوني و مركزي تهي كه معمولاً فضاي اصلي آن هم مي باشد ، در نقاط خاصي بنام درآيگاه و درگاه و سر در و پيشخان كاملاً با بيرون ارتباط برقرار مي كند و پذيراي آن مي شود. ديوارهاي بلند گرداگرد ساختمان آن را از بيرون به تمامي جدا مي كند ، و در همان حال درآيگاه ، بيروني ها را به درون فرا مي خواند.

... برخي ساختمانهاي سنتي در شمار ساختمانهاي برون گرا آورده شده است. گرچه ويژگي برونگرايي آنها را نبايد به صورت سطحي پذيرفت . نمونه هاي آن كوشك ها يا ساختمان هاي ميان باغي است كه تعداد آن ها از روزگار صفويان به بعد فراوان است. نصر با توجه به كليت مجموعة يك باغ، اين بناها را درونگرا دانسته است ، چرا كه محيط پيرامون آن ، همراه ساختمان طراحي شده و همه را بايد به صورت يكپارچه در نظر گرفت. به گفتة نوايي و حاج قاسمي اين ساختمانها به خوبي نشان مي دهد كه چگونه ، هنگامي كه انسان با ذهنيتي درونگرا به نظارة دنياي بيرون مي پردازد ، در عين برون نگري ، درونگرايي ذهني خود را حفظ مي كند. اين مساله متناظر با همان تفكر اسلامي است كه خداوند هم در دل همة اشياء است و هم بر آنها احاطه دارد و محيط بر آنهاست.[1] "

معماران و هنرمندان مسلمان در ساخت و طراحي مساجد نهايت ذوق و خلاقيت هنري خويش را بدون توجه به اجر مادي آن به كار برده اند، به گونه‌اي كه گاه حتي از نصب نام و نشان خود هم غافل شده‌‌اند.

استفاده از ميله‌گرد براي مرمت گنبد شاه نعمت‌‌الله ولي در سال 60 و نفوذ رطوبت باعث پوسيدگي بخش زيادي از گنبد اين بنا شده است.

دریافت متن کامل این نوشته

واحد حفظ و احیای شهرداری نراق بیش از 50 میلیون ريال اعتبار به مرمت كاروانسراي حاج مهدي نراقي اختصاص داد.

به گزارش خبرگزاري ميراث فرهنگي، صنايع‌دستي و گردشگري (CHTN)، "محمود مرادي"، مسئول واحد حفظ و احيای شهرداري نراق با اعلام اين خبر گفت: این مکان تاریخی زیبا و دیدنی با قدمتی بیش از 180 سال متعلق به تاجری به نام حاج مهدی نراقی بوده که در زمان زندگی خود ساخت آن را شروع کرده و ازسوی فرزند ارشد او(عبدالغفار) تکمیل شده است .

وی افزود: براساس قول مساعدی که مدیرکل میراث فرهنگی، صنايع‌دستي و گردشگری استان مركزي در راستای حفظ این بنای با ارزش تاریخی داد، با مشارکت هر دو نهاد، این مکان مرمت شد و تا پایان شهریور سال آینده آماده بهره‌برداری خواهد شد.

مسئول واحد حفظ و احیای شهرداری نراق افزود: در حال حاضر عملیات آواربرداری و سبک‌سازی بنا انجام شده و اداره کل میراث فرهنگی در حال تهیه نقشه‌های استحکام‌بخشی و مرمت آن است.

مرادی اظهارداشت: پیش‌بینی می‌شود مرمت این مجموعه سه میلیارد ریال هزینه دربرداشته باشد.

وي در پايان گفت: بنا از مصالح خشت، سنگ و آجر در دو طبقه ساخته شده که در طبقه اول تعدادی مغازه در یک فضای بسیار زیبا با معماری هشت ضلعی طراحی شده‌است. حوض آبی نيز در وسط این بخش که به تاجرسرا معروف است، تعبیه شده و چشم‌انداز زیبایی را به ساختمان بخشیده‌است.

می‌توان گفت درهای گره‌کاری شده این مجموعه تاریخی که با چوب گردو ساخته شده‌، در هیچ یک از بناهای تاریخی شهر نراق دیده نمی‌شود. طبقه دوم دارای اتاق‌های مجزا برای استراحت کاروانیان و تجار است.

حاج مهدی نراقی در زمان زندگی خود آب انبار و حسینیه حاج مهدی و نیز یک حمام را در محله بالای شهر ساخت و تمامی آنها را وقف كرد.

منبع

سرپرست اجرايي پايگاه پژوهشي سلطانيه اعلام کردکه تا زماني که عمليات کاشيکاري در گنبد به اتمام نرسد، داربست‌هاي آن باقي مي‌ماند. بر اساس برنامه مصوب، براي احياي معماري دوره ايلخاني در مرمت گنبد سلطانيه از کاشيکاري سنتي استفاده مي شود.

* مرمت برج و باروي شمال غربي ارگ سلطانيه پايان يافت

مسجد سپهسالار گنبد ويژه‌اي دارد؛ تعداد مناره‌هاي بيش از اندازه متداول آن كه حدود 10 مناره است و گنبد دو گوش آن نشان از سبك معماري مساجد تركيه دارد.

پروژه بزرگ ميدان عتيق اصفهان در حالي آغاز شد كه شهرداري اعلام كرده است به تنهايي قادر به پرداخت هزينه‌هاي سنگين اين پروژه نيست. از سوي ديگر قرار بود استانداري اصفهان در اين پروژه با شهرداري همكار ي کند كه هنوز اين همكاري صورت نگرفته است.

معماري نوگراي ايراني

وحيد قباديان (عضو هيئت علمي دانشگاه آزاد اسلامي)

Vahid Ghobadian  - (Iranian Modernist Architecture)

از زمان ورود معماري غرب به ايران و يا به عبارتي از اوايل سلطنت ناصرالدين‌شاه قاجار، تلاش تعدادي از معماران مطرح كشور ما بومي كردن و ايراني نمودن اين سوغات فرنگ بود. در ابتدا معماري نئوكلاسيك اواسط قرن نوزده اروپا با معماري سنتي ايران تلفيق شد. بهترين نمونة آن بناي كاخ شمس‌العماره (1284ق) واقع در كاخ گلستان تهران و طرحهاي ميرزا مهدي‌خان شقاقي براي قصرفيروزه (1269 ق) و كاخ سپهسالار (1296 ـ 1293 ق) است.

با ورود تكنولوژي مدرن و معماري مدرن در دوران سلطنت پهلوي به ايران، تلفيق معماري غرب با تزئينات سنتي معماري ايران، خصوصاً كاشي‌كاري ايران را مي‌توان در كارهاي محسن فروغي مشاهده كرد. شعب بانك ملي در شهرهاي مختلف ايران، كاخ‌هاي پهلوي دوم در نياوران (1337 ـ 1343 ش) و مسجد دانشگاه تهران (1345 ش) نمونه‌هاي بارز اين موضوع است.

6-     درون گرايي :

اقليم و فرهنگ ايراني در اولين جايي كه مي تواند خود را به ديگران نشان دهد معماري سنتي ايران است ، درونگرايي شايد يكي از اولين اصولي است كه هر معمار سنتي ايراني بدون توجه به ديگر نيازها آن را ناخودآگاه رعايت كرده و در طراحي معماري خود بكار مي برد ، درونگرايي را از همان تمدنهاي اولية ايراني مشاهده مي كنيم و پس از اسلام هم شاهد رعايت اين اصل به صورت فراوان هستيم. حفظ حريم خصوصي و مسالة محرمانه بودن فضاها ، از دير باز در فرهنگ ايراني مطرح بود ، هر چند كه گاهي شاهد اين هستيم كه مسأله حفظ حريم را به بعد از اسلام نسبت مي دهند ولي ما حتا در كاخهاي هخامنشي هم اين اصل را به كثرت مي بينيم.

*حسین اسمعیلی- کارشناس بافتهای تاریخی

تا چند سال پيش يعني قبل از حفاري سايت اطراف مسجد كبود،‌ نمي‌شد به‌طور يقين از تاريخ قبل از اسلام شهر تبريز سخن به ميان آورد. چرا كه تنها در چند سنه تاريخي به صورت جسته و گريخته مطالبي در مورد تبريز دیده می‌شد. از جمله قديمي‌ترين اسنادي كه در آنها به نام تبريز اشاره شده است، كتيبه‌هاي شاروخين دوم (سارگن) پادشاه آشور (705-722 ق.م) است. شاروخين دوم پادشاه آشور مدتي پس از كسب قدرت، براي از ميان برداشتن دشمنان و رقيبان خود اقدام به لشكركشي و جنگ كرد. او از نينوا پايتخت آشور به راه افتاد. در پي تصرف اميرنشين‌هاي جنوب درياچه شاهي، از طريق سليمانيه كردستان عراق و عبور از «پارسوا» به سمت شرق رفت و با گذشتن از دامنه‌هاي جنوبي سهند خود را به «اوشكايا» (اسكوي كنوني) رساند. او به دنبال اقداماتي نظامي در مسير خود، در محل فعلي شهر تبريز كه آن را دژ مضاعف «تاروئي – تاروميكس» ناميده است، رؤساي اورارتوئي را شكست داد و دياكو فرمانرواي ماد را با خانواده‌اش اسير كرد.(1) پس از حفريات سايت اطراف مسجد كبود تبريز كه از سال 1378 آغاز شد، تمدني متعلق به 3500 سال قبل كه موسوم به سفال خاكستري است كشف شد. به هر حال آنچه باید ذكر شود اين است كه در آثار، اجساد و قبور كشف شده، تمدني بسيار كهن ديده مي‌شود. اين تمدن بسياري از شك و شبهه‌ها را در خصوص تمدن قبل از اسلام تبريز روشن مي‌كند.

ازسوی یک معمار ایرانی و همکارانش صورت می‌گیرد

سیاوش تیموری، آرشیتکت و شاگرد "لوکور بوزیه"، از معدود اعضای گروه بین‌الملکی آرشیتکت‌های پیشرو و مبدع استخرهای سرپوشیده با پوسته نازک بتونی در دنیا، اعلام کرد که در فرانسه با گروهی معمار مشغول طراحی شهرهای جهان برای سال 2300 میلادی به بعد هستند.

به گزارش خبرگزاری میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری(CHTN)، دکتر "سیاوش تیموری" در مراسم سالگرد نخستین انجمن معماران مهر پارسه در موزه ملی فرش گفت: متأسفانه معماری ایران، درحال‌حاضر هیچ حرفی برای گفتن ندارد، به کپی‌کاری اکتفا کرده‌ایم و هر آنچه که در جملات خارجی چاپ می‌شود حجت می‌دانیم.

وی افزود: در فرانسه با گروهی معمار تراز اول در حال طراحی شهرهای جهانی برای سال 2300 میلادی به بعد هستیم، در این شهرها هیچ خبری از ستون و آهن و پایه نیست. من به شما معماران جوان می‌گویم "فاستر" و امثال او هر نسخه‌ای پیچیدند برای جغرافیا و وطن خود آنها بوده و ایران نیازمند معمار، متخصص و طراحی خاص خود است.

این استاد دانشگاه در ادامه با اشاره به وضعیت نابهنجار معماری بافت شهری تهران گفت: متأسفانه درحال‌حاضر شهرسازی و معماری به راه‌حلی برای رفع ترافیک تبدیل شده و تمام کوهپایه‌های تهران که حکم شش‌های تنفسی این شهر را دارند با برج‌های ناهنجار خفه شده‌اند.

تیموری در ادامه افزود: الان نزدیک به یک‌سوم جمعیت ایران در تهران زندگی می‌کند و بهتر است بگوییم مملکت تهران و ولایت ایران!!! مسجد علی که جزء بهترین معماری‌های معاصر ما بود به‌دلیل طراحی و تقسیم‌بندی نامنظم تهران یک‌دفعه وسط یک خیابان سر درمی‌آورد. حال بگویید باید چه کرد؟!

وی با اشاره به فضای مناسب انسان‌ها در معماری افزود: معمار باید انسانی جامع‌العلوم باشد.معمار دقیقاً حکم رهبر اکستر را دارد شما اگر می‌خواهید کاری کنید به اندیشه و تفکر خود تکیه کنید نه کپی‌برداری از دیگران زیرا جغرافیای ما متفاوت با آنهاست.اگر ما در گذشته معماری با شکوه داشتیم به این دلیل بود که معماران ما تفکر و اندیشمند بودند.

وی در پایان گفت: نوار ساحلی خزر به عده‌ای که 4 درصد جمعیت ایران را هم تشکیل نمی‌دهند، فروخته شده کجای دنیا چنین است که ساحل دریا را عده‌ای به تملک خویش درآورند و مابقی مردم حسرت دیدن آن را داشته باشند.

منبع

در روزهاي قبل مطالبي درباره معماري ايران و مقاله‌اي تحت عنوان يادداشتي بر معماري سنتي آورديم. اين مقاله مي‌تواند مكملي براي آن باشد، بدين جهت پشنهاد مي‌كنيم، دوستاني كه مقاله قبلي را مطالعه نكرده‌اند حتماً با مطالعه آن مطلب به مطالعه اين مقاله بپردازند.

در توضيح و آغاز مطلب بهتر است تعريفي از معماري داشته باشيم، در يك تعريف جامع مي‌توان گفت كه معماري خلق يك فضاست، كه از دو مقولة خلاقيت + فضا تشكيل شده است. در اين رابطه خلاقيت ارتباط مسقيمي با ويژگيهاي دروني هر شخص دارد كه مي‌توان ريتم، تعادل، تقارن، توازن، نظم، تضاد و... را در اين خلاقيت مشاهده كرد، بعبارتي ديگر فرد خلاقيت آنچه را كه در درون خود است را با ايجاد فضايي معمارانه به نمايش مي‌گذارد.

مسئولان ميراث فرهنگي و گردشگري آذربايجان شرقي پرونده درخواست ابطال مجوز ساخت بناي 10 طبقه در حريم ارگ عليشاه تبريز را در محاکم قضايي پيگيري مي کنند. براي آزاد سازي قطعي حريم ارگ عليشاه، به ثبت اين اثر در فهرست آثار ملي و ضوابط آثار ثبتي استناد مي شود.

با اختصاص 35 ميليون تومان به قلعه دا و دختر رامهرمز، بزودي مطالعات اوليه اين اثر ساساني آغاز مي‌شود.

۵-      سلسله مراتب، تداوم (سلسله مراتب دسترسی) (اصل رده‌بندی فضايی):

براي دسترسي به فضايي بايد از يك رده بندي خاص فضايي عبور كنيم ( براي رسيدن به فضايي از فضاهايي عبور كنيم )  از اين الگوي معماري به مفهوم تداوم و سلسله مراتب در معماري نام برده مي شود. براي مثال در ورودي ها بايد از فضاهايي مانند پيش خان ، آستانه ، درگاه ، هشتي و دالان عبور كنيم تا به ميانسرا برسيم. داراب ديبا نيز از هشتي به عنوان حد ميانه و واسطه اي كه تنظيم كنندة حدود و عرصه هاي قابل روئيت و دريافت مي باشد و رابطة فضاي داخلي و مركزي است نام مي برد.

جوابيه‌اي به آقاي حسن رايتي مقدم براي مصاحبه انتشار يافته در سايت خبرگزازي ميراث فرهنگي.

آنچه در كليت اين نوشته كه توسط خانم زهرا كشوري به زبان آقاي حسن رايتي مقدم تنظيم شده بود به نوعي صورت مساله موضوع را به عدم نظارت و نبود يك اصول كلي براي نظارت به مرمتگران و شركتهاي خصوصي معطوف كرده بود و مشكلات مرمت را به نوعي به نهادهاي پايينتر و يا بالاتر از ميراث فرهنگي مربوط كرده بودند.

ولي متاسفانه آنچه كه ايشان اشاره كردند به نوعي نشان دهنده عدم پذيرش مسئوليت مرمتهاي اشتباه و سياستهاي اشتباه سازمان ميراث فرهنگي كشور مي‌باشد.

سوأل اصلي اينجانب از ايشان اين است كه وقتي ميراث فرهنگي كشور به عنوان نهاد دولتي و الگو و يا به گفته ايشان ناظر شركتهاي خصوصي قدرتي اجرايي در حفظ آثار و به خصوص حفظ حريم آثار در كشور ندارد چگونه انتظار كارآمدي شركتهاي خصوصي را مطرح مي‌كنند.

گفتگوی منتشر نشده از مرحوم پیرنیا (قسمت دوم - دوم)

در آباديهاي داخل يا كنار كوير اين جابجايي به وضوح پيداست. سالها پيش در يزد حدود هفتاد آبادي بزرگ به دليل خشك شدن قناتهايشان متروك شدند و از بين رفتند. حفر چاههاي عميق حتي در جاهاي پر آب در كنار اين قناتها باعث خشك شدن آنها شد و سطح آبهاي زيرزميني هم آنقدر پايين رفته بود كه حتي اگر اين چاه‌ها متروك مي‌شدند قناتها ديگر كار نمي‌كردند زيرا آبي باقي نمانده بود كه  بياورد. بعضي از اين قناتها حتي از بارندگي زمستان هم پر نمي‌شوند. آن كاريزهايي مكه هوا بين هستند (مثل كاريز خرميز در يزد).

 قابل توجه اعضاء

با توجه به عضويت تعدادي از دوستان در وبلاگ مهرازي (مرمت و معماري سنتي) و در راستاي گسترش و اهميت معماري سنتي و مرمت و لزوم شناخت آن، وبلاگ مهرازي (مرمت و معماري سنتي) تسهيلاتي را براي اعضا خود در برنامه‌هاي آتي خود به اين عزيزان ارائه مي‌دهد.

اين تسهيلات عبارتند از:

1. دعوت از اعضا براي شركت بصورت افتخاري در همايشها و سمينارهاي مربوط به معماري سنتي (در راستاي سياستهاي پيش گرفته گروه مهرازي اين برنامه‌ها از فروردين ماه سال 1386 آغاز خواهد شد)
2. تخفيف در خريد محصولات ارائه شده از طرف وبلاگ مهرازي به اعضاء (اين محصولات كه از مهر ماه در وبلاگ عرضه خواهند شد شامل پلانهاي بناهاي تاريخي بر روي CD، كتابها و جزوات آموزشي، اطلاعات تكميلي بناهاي تاريخي ايران، لغتنامه كامپيوتري هنرهاي تجسمي و معماري و معماري سنتي بصورت انگليسي به فارسي، فارسي به انگليسي و لغتنامه كامپيوتري اصطلاحات معماري سنتي و.. خواهد بود)
3. تخفيف ويژه به اعضاء براي شركت در كلاسهاي آموزشي، كمك‌آموزشي، كنكورهاي آزمايشي كارشناسي ارشد و...
4. تخفيف در اردوهاي برگزار شده توسط گروه مهرازي (اين اردوها كه از نيمه دوم سال آغاز خواهد شد جهت آشنايي دوستان با بناها و محوطه‌هاي تاريخي ايران مي‌باشد، تمامي اردوها بصورت تخصصي و همراه با ليدرهاي ويژه برگزار مي‌شود. در ضمن تمامي اردوها متناسب با مسائل آموزشي ويژه مرمت و معماري سنتي طراحي شده‌اند).

گروه مهرازي برنامه‌هاي ديگري نيز در حال بررسي دارد كه بعد از تصويب نهايي آنها از طرف گروه به اطلاع همه عزيزان خواهد رسيد.

شما را به عضويت در جامعه مرمت و معماري سنتي ايران دعوت مي‌كنيم.

CONSERVATION PRINCIPLES

FOR THE SUSTAINABLE MANAGEMENT OF THE HISTORIC ENVIRONMENT

DEFINITIONS

This document uses particular words and phrases to describe the historic environment and the ways in which it is valued and managed.Their specific or technical meaning as used in this document is set out below. 

اين کتيبه يکي از 4 کتيبه مسجد بوده که در زمان فتحعلي شاه قاجار ساخته شده است.

گفتگوی منتشر نشده از مرحوم پیرنیا (قسمت دوم - بخش اول)

قنات: يكي ديگر از بناهايي كه بسيار مهم است (از نظر تأسيسات) و جزو ابتكارات مردم اين مرز و بوم بوده، قنات است. فلسلفه كاريز يا قنات اين است كه آب را از يك منبع آب مشخص و شناخته شده كه طبيعتاً در دامنه كوهها است به وسيله تعدادي حلقه چاه عمودي و يك كانال زيرزميني (كه به آن كار يا كال مي‌گويند) به سطح زمين مي‌رساندند. به اين ترتيب كه مسير آب را از منبع به وسيله كانال زيرزميني به سمت پايين دامنه هدايت مي‌كردند تا آب به سطح زمين برسد و به اصطلاح آفتابي شود. به اين مكان مظهر آب (خاني تعويض) مي‌گويند. طبيعي است كه اگر در بلندي يك زمين شيبدار يك چاه حفر شود و وقتي به آب رسيد در جهت شيب يك راهروي افقي ساخته شود وقتي اين شيب تمام شود آب به سطح زمين مي‌آيد و آفتابي مي‌شود. براي اطلاعات بيشتر كتاب (الكرجي) توصيه مي‌شود. كرجي به معني مقني است و يك دانشمند بسيار بزرگ بوده (قرن ششم) و كتابي راجع به قنات و مقني‌گري، تمام وسايلي كه از آنها براي ساخت قنات استفاده مي‌شده و ترازوها (وسايلي كه ترازوها مسير آب را پيدا مي‌كردند) نوشته است اين كتاب به فارسي هم ترجمه شده و نشانگر ميزان تخصص و فن آن دوران است كه حتي امروزه بسياري از مطالب كتاب براي اهل فن سنگين است.

بخاطر حجم بالای ورودی به وبلاگ در ساعاتی خاص از روز و محدود بودن دانلود ساعتی در سایت Persiangig در صورتی که عکسها قابل مشاهده نبودند و یا امکان دانلود وجود نداشت ساعاتی بعد مراجعه کنید.

هم اکنون در حال رفع این مشکل هستیم و احتمالا در ساعات آینده نیز مشکل در دیدن عکسها و دریافت متن ها همچنان ادامه داشته باشد.

كلاف‌كشي: در صورتي كه در كرسي چيني از آجر استفاده شود براي يكنواخت كردن بار از چوب استفاده مي‌كنند. تأثيرات اقليمي و محيطي باعث شده تا مهرازان ايراني براي پايداري و مقاوت بنا از تدابير خاصي استفاده كنند، كه نمونة بارز آن كلاف‌كشي ساختمانها مي‌باشد. كلاف‌كشي براي حذف نيروهاي رانشي، بخصوص در گوشه‌هاي بنا كه زواية فرار باعث ايجاد نيروي فشاري بيشتري مي‌شود كاملاً مؤثر مي‌باشد. كلاف‌كشي بايد در دورتادور بنا و بصورت يكپارچه اجرا شود، يعني به محلي ختم شود كه كلاف‌كشي از همان محل شروع شده. براي بالا بردن عمر چوب و مقاومت در مقابل موريانه و رطوبت، در كلاف كشي معمولاً چوب را آغشته به قطران كرده و يا سطح چوب را به اندازة حدوداً 2 ميليمتر مي‌سوزانند.

دریافت متن کامل این نوشته

كتبي كه در زير معرفي شده‌اند، بهترين كتابهاي مرجع براي اسكيس بناها و بافتهاي سنتي هستند كه كارآموزان و دانشجويان مرمت، معماري سنتي و معماري مي‌توانند از آنها در بالا بردن مهارتهاي خود و آشنايي با  مهارتهاي اسكيس استفاده كنند.

* آموزش كروكي معماري

تأليف: مهندس مرتضي صديق

انتشارات كلهر

قيمت: 2800 تومان

در اين كتاب آموزش اسكيس و كروكي معماري در حد حرفه‌اي آموزش داده شده و بخصوص اينكه در مورد تمام عناصر معماري سنتي بحث شده است. با تمرينات گام به گام اين كتاب و پيشروي اصولي بوسيله اين كتاب مي‌توانيد مهارتهاي دست خود را افزايش دهيد.

همچنين در اين كتاب در مورد تكنيكهاي خاص اسكيس و كروكي و نيز نكات مربوط به سايت و شيت‌بندي  اشاره شده است.

* طرح‌هايي از فضاهاي معماري ايران (كروكي)

تأليف: مهندس مرتضي صديق

انتشارات هنرآبي

قيمت: 3500 تومان

در اين كتاب مجموعه‌اي بي‌نظير از بناهاي مختلف ايراني را مشاهده مي‌كنيم كه در يك كتاب جمع‌آوري شده‌اند.

* دومان

طرح و مؤلف: كوروش حاجي‌زاده

انتشارات وزارت مسكن و شهرسازي ـ سازمان عمران و بهسازي شهري

قيمت: 2500 تومان

اين كتاب مجموعه‌اي از اسكيسهاي زيبا از مناطق مختلف شهر تبريز مي‌باشد. اين كتاب مي‌تواند راهنماي مناسبي براي دانشجويان مرمت، معماري سنتي و معماري باشد تا علاوه بر آشنايي با فضاهاي شهري تبريز در بالا بردن مهراتهاي دستي خود از اين طرحها استفاده كنند. آشنايي با معماري بومي يكي ديگر از نكات برجسته اين كتاب مي‌باشد.

نكته ديگري كه اين كتاب را متمايز از كتابهاي ديگر كرده استفاده از طرحهاي ويژه گرافيكي و نيز هماهنگي اشعار دو زبانه (فارسي و انگليسي) در متن كتاب با اسكيسهاي مربوطه مي‌باشد. همچنين اين كتاب با قطع مناسب خود و صحافي و كاغذ مورد استفاده شده داراي قيمت بسيار مناسبي مي‌باشد.

رطوبت

عوامل رطوبت:

1- رطوبت بالا رونده (صعودي): ناشي از آبهاي زيرزميني

2- رطوبت اشباع در هوا: ناشي از رطوبت موجود در هواي داخل بنا

3- رطوبت ناشي از مصالح متفاوت: ناشي از بكارگيري مصالح جاذب‌الرطوبه

4- رطوبت نزولي: ناشي از باران و برف و نيز رطوبت همراه با باد.

۲- اصل سير از ظاهر به باطن :

متن انتشار نیافته مصاحبه با استاد پیرنیا

ساختمانهاي صنعتي آنهايي هستند كه به پيشه و شغل مردم وابسته هستند، مانند كارگاه و كارخانه كه جايگاه ويژه‌اي در معماري دارند. اين ساختمان‌ها كه هر كدام شكل ويژه‌اي دارند در يك دسته جداگانه جاي مي‌گيرند. در گذشته پيشه‌ها و كارهايي كه چندان هم جنبه هنري نداشته‌اند داراي كارگاه‌هاي ويژه‌اي بوده‌اند، مانند روغنگيري يا حناسايي. ولي قاليبافي با آنكه هنري مهم و فراگير بوده ساختمان ويژه‌اي نداشته است.

تا چندي پيش كارگاه‌هاي فراواني برپا بوده‌اند كه چون بدانها اعتنايي نشده، ويران شده‌اند. مانند كارگاههاي كوزه‌گري كه اهميت فراواني داشته‌اند و مي‌توانستند نشان دهند كه يك كوزه‌گر چگونه كاشي، كوزه، كاسه و ظرف مي‌ساخته است. از ديگر ساختمانهاي مهم اين دسته مي‌توان به رنگرزي اشاره كرد كه جايگاهي سرپوشيده بوده كه در پيرامون آن صفه‌هاي چندي بوده كه در آن كلافهاي نخ، رنگ‌آميزي  مي‌شدند. دسته ديگر مازاري‌ها هستند. مازاري در زبانزد به كارخانه‌هايي گفته مي‌شده كه چيزي را در آن مي‌ساييدند، مانند حناسايي.

الگوهای باغهای ایرانی :

الگوی 1 : کوشک ( باغ فین کاشان )

- ساختمان کوشک دارای الگوی فضای میانی می باشد.

- ورودی باغ بر روی محور اصلی مقابل کوشک قرار می گیرد

سرانجام با همکاري شهرداري و نظارت سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان تهران خانه فخر الدوله از نابودي نجات يافت.

گنج دره : نخستین ساختمانهای گلی ، اتاقهای چهار گوشه با گوشه های گرد – دیوارها بدون پی – برخی خانه ها دو اشکوب و اشکوب ها زیر انباری بودند – آسمانه اشکوب نخست پوشانده شده با تیرهای چوبی – دیوارها از چینه

تپه علی کش : یک خانه روستایی با اتاقهای کوچک – ساختمایه گل و خشت – کف اتاقها پوشیده با گل

تپه زاغه : خانه های گلی با خشت های قالب ریزی نشده – فضای خانه دارای دو بخش فضای خواب و فضای زندگی است – اتاقها کوچک و سقف های سیلو مانند – طرح کلی خانه ها بگونه مستطیل شکل نابسامان – راستای خانه ها شمال شرقی به جنوب غربی – خانه ها ی دارای دربی به کوچه – در خانه ها به یک میانسرا باز می شد – آسمانه صاف (( سبک شناسی : ص 40 ))

جمع‌شدن آب در لابه‌لاي ترك‌هاي طاق بستان خطر پوسيدگي نقش‌ برجسته‌هاي خسروپرويز، شاپور دوم و سوم و اردشير دوم را به دنبال آورده است.بسياري از نقش‌هاي طاق ‌بستان امروزه به راحتي ديده نمي‌شود و تمامي سطح داخلي طاق بزرگ را ترك‌ و پوسته پوشانده ‌است.